Laat ik eens op de site van RTL nieuws kijken of er nog leuke nieuwtjes op de homepagina staan. ‘Woorden als 'dik' en 'lelijk' werden vervangen, omdat ze aanstootgevend zouden zijn.’ (1). Zo conservatief als ik ben, schrik ik al op bij het lezen van deze zin. Het blijkt dus dat zogenaamde ‘sensitivity readers’ zich hebben gebogen over de boeken van de overleden Roald Dahl. In een tijd waar je voor alles gelijk een mening klaar moet hebben, heb ik natuurlijk ook een mening over deze gevoeligheidslezers. Het idee van sensitivity readers is gewoon nutteloos en dom!
Oké, misschien is het niet helemaal eerlijk wat ik schrijf. Sensitivity readers zijn niet nutteloos. Ze doen precies wat er van hen gevraagd wordt, alleen is dat helaas wel absurde censuur, zoals de voorvechter van vrijheid van meningsuiting Salman Rushdie ook zegt (2). Ook de nieuwe Britse premier Rishi Sunak uitte zijn kritiek op het veranderen van bepaalde woorden in de boeken van Dahl (3). Ze hebben ook allebei groot gelijk om deze kritiek te uiten, want als ook maar iemand anders dan de schrijver van het boek zelf bepaalde woorden uit een boek gaat halen, is dat zeker censuur te noemen. Roald Dahl stond bekend om zijn sadistische, vreemde en grappige boeken die erg geliefd waren onder kinderen (4). Als je juist zijn boeken politiek correct gaat maken is juist het gevoel wat kinderen zo leuk vonden weg. Een lichtpuntje is dat de ongecensureerde boeken nog steeds door de uitgever beschikbaar worden gesteld, alleen zal dat wel jammer zijn voor de verkoopcijfers van de politiek correcte variant.
Iets wat ook moet worden meegewogen als uitgevers besluiten om sensitivity readers in te schakelen is dat dit zal zorgen voor minder creativiteit van de schrijvers zelf. Als je als schrijver al weet dat je tekst door de censuurmachine wordt gehaald, dan ga je jezelf natuurlijk inhouden met bepaald taalgebruik wat je anders zou gebruiken. Ik heb het niet over woorden als neger of nikker die worden verandert, want dat kan ik namelijk nog wel begrijpen, maar ik heb het over woorden als dik, lelijk, freak, crazy of zelf de kleine mannetjes uit Sjakie en de chocoladefabriek die nu kleine mensjes genoemd moeten worden (5). Mannetjes kan natuurlijk echt niet meer in 2023… Ik zou geen kinderboekenschrijver willen zijn als dit de norm wordt. Als schrijver wordt je ingeperkt in je creativiteit, omdat je continu moet opletten of een onderwerp, woord of gebruik van geslacht nog wel past in onze tijdgeest. Voor creativiteit is het kunnen gebruiken van je eigen woordkeuze als schrijver van groot belang. Een rem op deze vrijheid van creativiteit zal betekenen dat het literaire landschap saaier en eenzijdiger zal worden.
Maar is het nu niet zo dat sensitivity readers juist leiden tot een goede representatie van minderheidsgroepen binnen de literatuur? Ik denk zeker van niet. Wat zal er gebeuren als je de creativiteit van schrijvers gaat inperken? Dit zal zorgen dat schrijvers in plaats van complexe en diepgaande personages, juist zullen kiezen voor een oppervlakkige en clichématige weergave van minderheidsgroepen. En wat zal er gaan gebeuren als er bijvoorbeeld geen dikke kinderen meer in boeken voor mogen komen? De censuurmachine zal overuren draaien om er juist voor te zorgen dat dikke kinderen niet gerepresenteerd worden in boeken, want ze moeten per se enorme kinderen worden genoemd (6). Hierbij valt weer een probleem op, want als ik op internet ‘synoniemen dik’ opzoek krijg ik niet enorm te zien. Ik zie woorden als bol, corpulent, fors, gevuld, vlezig, volumineus of zwaarlijvig (7), maar enorm heeft een hele andere betekenis.
Ik vind het toch even belangrijk om dit aan te kaarten zodat je niet in deze ‘sensitivity reader’ onzin trapt. Bedankt voor het lezen van mijn mening en ik hoop dat je er wat aan hebt gehad.
Geschreven door RVP partijleider J. Hardeman
-
1 : De zin en onzin van sensitivity readers: “Een voetnoot plaatsen is beter”. (2023, 27 februari). RTL Nieuws. https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5368436/sensitivity-readers-nederland-roald-dahl-james-bond-boeken
-
2 : France. (2023, 20 februari). Salman Rushdie attacks Dahl rewrites as “absurd censorship”. France 24. https://www.france24.com/en/live-news/20230220-salman-rushdie-attacks-dahl-rewrites-as-absurd-censorship
-
3 : West-Knights, I. (2023, 14 april). Roald Dahl, rewrites and the truth about ‘sensitivity readers’. Financial Times. https://www.ft.com/content/5148322c-144d-4347-8790-696c604aedad
-
4 : Wikipedia-bijdragers. (2023b). Roald Dahl. Wikipedia. https://nl.wikipedia.org/wiki/Roald_Dahl
-
5 : Lamper, E. (2023, 19 februari). Sensitivity readers brengen Roald Dahl “bij de tijd”, Nederlandse uitgever kritisch. NOS. https://nos.nl/artikel/2464522-sensitivity-readers-brengen-roald-dahl-bij-de-tijd-nederlandse-uitgever-kritisch
-
6 : DPG Media Privacy Gate. (z.d.). https://www.ad.nl/show/niet-dik-maar-enorm-honderden-wijzigingen-in-kinderboeken-roald-dahl-om-aanstootgevende-taal~a77a6554/
-
7 : Synoniemen van dik; ander woord voor dik - synoniemen.net. (z.d.). Synoniemen.net. https://synoniemen.net/index.php?zoekterm=dik#:~:text=bol%2C%20corpulent%2C%20fors%2C%20gevuld,volumineus%2C%20welgedaan%2C%20zwaarlijvig%2C%20zwaar
Reactie plaatsen
Reacties
Mooie website, doe wat aan die buitenlanders in dit land, die KFC bij mij in de buurt is gerend door zwarte mensen en zijn extreem racistisch tegenover witten. Jullie kunnen daar verandering in brengen.